Türk­men di­li sa­pak­la­ry­nyň tä­sir­li bol­ma­gy we tä­ze mag­lu­mat­la­ryň okuw­çy­la­ryň ýa­dyn­da oňat gal­ma­gy, ge­çil­ýän te­ma­la­ry ola­ryň çuň­ňur öz­leş­dir­mek­le­ri üçin iş­jeň usul­lar­dan peý­da­lan­ýa­rys.

4-nji synp­da türk­men di­li der­sin­den «Y, i, u, ü dar çe­kim­li­le­riň sö­züň ikin­ji bog­nun­da dü­şü­ri­lip ýa­zy­ly­şy» di­ýen te­ma ge­çi­len­de, okuw­çy­la­ra bu te­ma ba­ra­da gi­ňiş­le­ýin we anyk dü­şün­je ber­ýä­ris. Il­ki bi­len, ge­çi­len­le­ri gaý­ta­lap ber­kid­ýä­ris. Türk­men di­lin­de je­mi 9 sa­ny çe­kim­li ses bo­lup, ola­ryň 4-si dar çe­kim­li­ler we 5-si giň çe­kim­li­ler­dir. Dar çe­kim­li­ler: y, i, u, ü. Giň çe­kim­li­ler: a, ä, o, ö, e. Soň­ra mul­ti­me­dia tag­ta­syn­da ýö­ri­te taý­ýar­la­nan slaýd­lar esa­syn­da okuw­çy­la­ra tä­ze te­ma­ny dü­şün­dir­ýä­ris. Sö­züň bi­rin­ji bog­ny açyk, çe­kim­li­le­ri gys­ga aý­dyl­ýan, so­ňy l, n, r, s, ş, z çe­kim­siz­le­ri­ne gu­ta­ran, iki bo­gun­ly düýp söz­le­riň so­ňu­na çe­kim­li bi­len baş­lan­ýan go­şul­ma go­şu­lan­da, sö­züň ikin­ji bog­nun­da­ky dar y, i, u, ü çe­kim­li­le­ri dü­şü­ri­lip ýa­zyl­ma­ly­dyr. Me­se­lem: ogul-og­ly, gö­wün-göw­nüň, de­ňiz-deň­ze, agyz-ag­zy we ş.m.

Ge­çi­len te­ma­ny ber­kit­mek üçin okuw­çy­la­ryň ýa­zuw dep­der­le­ri­ne gö­nük­me ýaz­dyr­ýa­rys we synp tag­ta­syn­da y, i, u, ü dar çe­kim­li­le­riň sö­züň ikin­ji bog­nun­da dü­şü­ri­lip ýa­zy­ly­şy­na de­giş­li öz­baş­dak ýu­muş­la­ry iş­led­ýä­ris. Me­se­lem: ça­gyl-çag­ly, de­mir-dem­ri, to­ýun-toý­ny, dö­wür-döw­rüň we ş.m. Ge­çi­len te­ma­ny so­rag­na­ma­lar ar­ka­ly hem ber­kid­ýä­ris. Dar çe­kim­li­ler haý­sy­lar? Iki bo­gun­ly düýp sö­züň yzy­na nä­hi­li go­şul­ma go­şu­lan­da ikin­ji bo­gun­da­ky dar çe­kim­li dü­şü­ril­ýär? Dar çe­kim­li­si dü­şü­ril­jek sö­züň çe­kim­li­le­ri nä­hi­li aý­dyl­ma­ly? Syn­pyň okuw­çy­la­ry­na dar çe­kim­li­le­riň düş­mek düz­gü­ni­ne de­giş­li söz­le­ri ýa­zyp gel­mek­le­ri­ni öýe öz­baş­dak ýu­muş hök­mün­de tab­şyr­ýa­rys.

Sa­pa­gyň do­wa­myn­da okuw­çy­la­ryň iş­jeň­li­gi­ni, sa­pa­ga gy­zyk­lan­ma­sy­ny art­dyr­mak üçin bäs­le­şik, oýun usul­la­ry­ny-da ulan­ýa­rys hem-de döw­re­bap okuw-gör­kez­me es­bap­la­ryn­dan, in­te­rak­tiw se­riş­de­le­rin­den ýer­lik­li peý­da­lan­ýa­rys.

Kü­müş GA­JA­RO­WA,

Da­şo­guz şä­he­rin­dä­ki da­şa­ry ýurt dil­le­ri­ne ýö­ri­te­leş­di­ri­len 28-nji or­ta mek­de­biň mu­gal­ly­my.

Çeşmesi:Türkmenmetbugat