Taryhy wakalara gatnaşyjylar pikirlerini paýlaşýar
Marian WELTEWREDEN,
Ýewropa ahalteke atçylyk assosiasiýasynyň ýolbaşçysy:
— Biz ahalteke atlary boýunça Ýewropada iň esasy assosiasiýa bolmak bilen, bu ajaýyp çäräni guramaga işjeň gatnaşandygymyza örän begenýäris. Türkmenistan bilen bilelikde hyzmatdaşlykda geçirilen çärä Demirgazyk Amerikadan, Beýik Britaniýadan we Ýewropanyň beýleki ýurtlaryndan ençeme atlary gatnaşdyrmak üçin yhlas etdik. Ýewropada atlaryň dürli tohumlary bar, emma ahalteke atlarynyň sany onçakly köp däl. Häzirki wagtda Niderlandlar Patyşalygynda ahalteke bedewleriniň sany 60-a barabar, tutuş Ýewropada bolsa 500 töweregidir.
2002-nji ýylda döredilen assosiasiýamyzda dünýäniň dürli ýurtlaryndan 80-e golaý agzamyz bar. Ahalteke bedewleri häsiýeti boýunça beýleki atlardan görnetin tapawutlanýar. Olaryň beden gurluşy beýleki atlaryňka asla meňzemeýär. Syrdam, gelşikli, uzak aralyga çydamly bolýar.
Giň gerimli çärä gatnaşýan ahalteke bedewleriniň sanynyň köpdügi diýseň begendirýär. «Galkynyş» milli at üstündäki oýunlar toparynyň çykyşlary bu ýere gelenleriň her birinde uly gyzyklanma döretdi. Şol bir wagtyň özünde-de, türkmen halkynyň milli gymmatlyklary bilen tanyşmaga uly mümkinçilik boldy.
Ählimiziň bilelikdäki tagallalarymyzyň netijesinde şeýle ýokary derejedäki çäreleriň üstünlikli geçirilýändigine şaýat bolýarys. Biz bu babatda türkmen tarapyna minnetdarlygymyzy bildirýäris.
Narly NURYÝEW,
«Behişdi ahalteke bedewleri» žurnalynyň baş redaktory:
— Mukaddes Garaşsyzlygymyzyň şanly 35 ýyllyk toýunyň öňüsyrasynda Niderlandlar Patyşalygynda geçirilen dünýä çempionaty türkmen atçylyk sungatynyň, halkymyzyň milli buýsanjynyň dünýä ýüzündäki abraýynyň nobatdaky dabaralanmasyna öwrüldi. Bu çäre diňe bir bäsleşik bolman, eýsem, asyrlaryň jümmüşinden gözbaş alýan ahalteke bedewlerimiziň dünýä siwilizasiýasyndaky ornunyň uludygy baradaky hakykaty aýdyň şöhlelendirdi.
Ahalteke aty türkmen tebigatynyň gudratynyň we seýislerimiziň yhlasynyň sazlaşygyndan dörän hakyky sungat eseridir. Bu bedewler gözelligi we reňk öwüşginleri bilen dünýäniň beýleki at tohumlaryndan tapawutlanýar. Ahalteke atlarynyň esasy 7 reňkiniň 20-den gowrak özboluşly öwüşgininiň bardygy dünýä atşynaslaryny haýran galdyrýar. Olaryň her birini synlanyňda ruhuň belende göterilýär.
Ähli döwürlerde gözelligiň nusgasyna deňelen türkmen bedewlerini dünýä alymlary içgin öwrenipdirler. Olar türkmen bedewiniň genofondyny, ýyndamlygyny we gözelligini öwrenip, olaryň beýleki tohumlara ýetiren täsirine ýokary baha berýärler.
Taryhda dürli sebäpler esasynda ahalteke bedewleriniň ençemesi Ýewropa yklymyna ýaýrapdyr. Şolaryň nesillerinden bolan ajaýyp bedewleriň bu günki dünýä çempionatyna gatnaşýandygy aýratyn bellenilmäge mynasyp.
Niderlandlar Patyşalygyndaky bu halkara çäre Garaşsyzlygymyzyň 35 ýyllyk toýuny dabaralandyryp, türkmen bedewiniň şan-şöhratyny has-da artdyrýar. Dünýä çempionatynyň çärelerine Gahryman Arkadagymyzyň gatnaşmagy bolsa bu wakanyň taryhy ähmiýetini görkezýär. Milli mirasymyzy dünýä derejesine çykaran Gahryman Arkadagymyza, hormatly Prezidentimize tüýs ýürekden sagbolsunlarymyzy aýdýarys. Toýlarymyz toýlara ulaşsyn!
Katerina-Irena ÝAKOB,
Halkara ahalteke atçylyk assosiasiýasynyň agzasy, «Türkmenistanyň at gazanan atşynasy», Germaniýa Federatiw Respublikasynyň «Jeýkob Ferdezuçt GBR» atçylyk firmasynyň direktory:
— Men Niderlandlar Patyşalygynda geçirilen halkara derejeli çärelere gatnaşmak üçin Germaniýadan geldim. Sungat wekilleriniň ahalteke bedewlerine bagyşlap döreden eserlerine baha bermekde emin hökmünde saýlandym. Göreni özüne bendi edýän bu atlara bagyşlanyp döredilen eserleriň ählisi hem özüne çekiji. Bu bir tarapdan, ahalteke bedewleriniň gözelligini açyp görkezýän sungat eserleriniň döremegine itergi berse, beýleki bir tarapdan ynsanlaryň dostlaşmagyna ýol açýar.
Türkmen halylaryna siňen bedew keşpleri biz üçin has-da täsirli boldy. Sebäbi çeper elleriň yhlasy bilen döreýän türkmen halylarynyň özi aýratyn sungat. Halylarda bedewleriň keşbiniň bolmagy olaryň gözelligini has-da artdyrýar.
Bu dabaralar Ýewropada şu güne çenli atçylyga bagyşlanyp geçirilen beýleki çärelerden düýpli tapawutlanýar. Çünki bu ýerde diňe bir ylmy maslahatlar geçirilmän, eýsem, türkmen halkynyň milli gymmatlyklaryny dünýä jemgyýetçiligine ýaýmaga-da uly mümkinçilikler döredildi. Etnografik sergi, medeniýet we sungat ussatlarynyň çykyşlary juda täsirli boldy.
Gunça ŞAMYRADOWA,
Aba Annaýew adyndaky Halkara ahalteke atçylyk akademiýasynyň mugallymy, «Ahalteke atlary — parahatçylygyň ilçileri» atly ÝUNESKO klubynyň başlygy:
— Ahalteke atlarynyň arasynda atly sport we gözellik bäsleşikleriniň guralmagy türkmen bedewiniň dünýäniň dürli künjeginde ýaşaýan muşdaklaryny bir ýere jemledi. Şeýle uly wakalaryň çäginde «Ahalteke bedewi: Türkmeniň dünýewi seýisçilik sungaty» atly halkara maslahatyň geçirilmegi atçylygy ylmy nukdaýnazardan ösdürmäge we bu babatda pikir alyşmaga döredilen möhüm meýdança boldy.
Häzirki wagtda halklary we kalplary birleşdirýän ahalteke atlary geçmiş bilen geljegiň arasyndaky köpri bolup durýar. Türkmeniň wepaly dosty, buýsanjy we syrdaşy bolan ahalteke atlarynyň şanyna Ýewropada guralan bäsleşiklere dünýäniň çar ýanyndan gatnaşyjylaryň gelmegi milli gymmatlyklarymyzyň şan-şöhratynyň dünýä dolýandygyny görkezýär. Bu uly tagallalary edýän hormatly Prezidentimize, Gahryman Arkadagymyza tüýs ýürekden alkyş aýdýarys.
Patdyk PATDYKOW,
Türkmenistanyň Döwlet çeperçilik akademiýasynyň mugallymy, atlaryň gözelligini heýkel eserlerinde wasp etmek boýunça bäsleşigiň ýeňijisi:
— Milli mirasymyz we buýsanjymyz bolan behişdi bedewlerimiziň gaýtalanmajak gözel keşbini heýkeltaraşlyk sungaty arkaly şekillendirmek meniň üçin diňe bir döredijilik wezipesi däl, eýsem, belent mertebedir. Niderlandlar Patyşalygynda guralan halkara bäsleşikde «Maşgala» diýlip atlandyran heýkel eserimiň baş baýraga mynasyp görülmegi çeken yhlasly zähmetime goýlan belent sarpanyň nyşanydyr. Maňa ozal hem 2020-nji we 2022-nji ýyllarda Türkmen bedewiniň milli baýramy mynasybetli geçirilen bäsleşiklerde ýeňiji bolmak miýesser edipdi. Bu gezekki bäsleşikde-de baş baýraga mynasyp bolmak has-da buýsandyryjy.
Bize — döredijilik işgärlerine şeýle giň mümkinçilikleri döredip, ajaýyp milli gymmatlyklarymyzy dünýä ýüzünde dabaralandyrýan, milli medeniýetimiziň täze belent sepgitlere ýetmegi ugrunda uly tagallalary edýän türkmen halkynyň Milli Lideri Gahryman Arkadagymyzyň, Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň janlary sag, ömürleri uzak bolsun!
Arslan ATAHANOW,
Türkmenistanyň Döwlet çeperçilik akademiýasynyň mugallymy, atlaryň gözelligini nakgaşçylyk eserlerinde wasp etmek boýunça bäsleşigiň ýeňijisi:
— Ahalteke atlarynyň dünýä çempionatynyň çäklerinde guralan «Ahalteke bedewi — gözelligiň naýbaşy nusgasy» atly halkara bäsleşikde nakgaşçylyk ugry boýunça ýeňiji bolmagym meni diýseň begendirdi we täze döredijilikli gözleglere ruhlandyrdy. Öz döreden eserimde halkymyzyň guwanjy bolan behişdi bedewlerimiziň gaýtalanmajak owadanlygyny, täsin öwüşginlerini we olaryň asylly häsiýetini reňkleriň üsti bilen kämil derejede tanyşdyrmaga çalyşdym. Döredijilik bäsleşigi behişdi bedewlerimize hem-de medeniýete we sungata goýulýan uly sarpanyň nyşanydyr. Milli mirasymyzy sungat arkaly bütin dünýä görkezmäge giň ýol açýan, milli döredijiligiň we sungatyň yzygiderli ösmegine uly üns berýän Gahryman Arkadagymyza, hormatly Prezidentimize alkyşlarymyzy aýdýarys.
Minh Dan WU,
Atçylyk mirasy boýunça halkara «Fading Hoofprints» taslamasynyň esaslandyryjysy:
— Dünýäniň dürli künjeklerinde seýrek at tohumlaryny we olaryň taryhy medeniýetini gorap saklamak, dünýä jemgyýetçiligine tanyşdyrmak maksady bilen esaslandyran «Fading Hoofprints» halkara taslamasynda ahalteke bedewleri aýratyn orun eýeleýär. Biz dünýäniň dürli künjeklerine syýahat edip, seýrek atlaryň taryhyny, medeni ähmiýetini we idediliş şertlerini öwrenýäris. Bu maglumatlary atlaryň suratlary bilen bezäp, uly göwrümli «Fading Hoofprints» atly albomymyzy çap edýäris.
«Asman atlary» diýlip, şan-şöhraty dünýä dolan bedew atlar umumadamzat mirasynyň iň naýbaşy gymmatlyklarynyň biridir. Niderlandlar Patyşalygynda guralan dünýä çempionaty we oňa ugurdaş çäreler behişdi bedewleriň gözelligini halkara derejede dabaralandyrmaga, olary geljekki nesillere ýetirmäge uly itergi berjekdigine ynanýarys. Bu çäreleriň ýokary derejesi hakykatdan hem haýran galdyrýar.
Kolin RAŞIŇ,
germaniýaly atşynas:
— Şu güne çenli atlar bilen baglanyşykly bäsleşikleriň we ylmy maslahatlaryň ençemesine gatnaşmak miýesser etdi. Ýöne hünär ýolumda henize çenli bular ýaly ajaýyp çäräni, şeýle kämil gözellige eýe bolan bedewleri hiç bir ýerde görmändim. Ahalteke atlarynyň taryhy şöhraty, gaýtalanmajak gözelligi, asylly häsiýetleri özüne bendi edýär. Bu çempionat atçylyk pudagynda düýbünden täze bir ölçegi kemala getirmegi başardy. Şeýle ýokary derejeli çäräniň guralmagy we dünýä derejesinde dabaralandyrylmagy Türkmenistan üçin uly üstünlikdir.
Betül KÖMMEJI,
Wengriýanyň Peç uniwersitetiniň halkara syýasy ylymlary boýunça doktory:
— Niderlandlar Patyşalygynda geçirilen ahalteke atlarynyň dünýä çempionatyna diňe bir gözellik ýaryşy däl-de, eýsem, häzirki zaman halkara diplomatiýasynyň iň kämil nusgasy hökmünde ýokary baha bermelidir. Ahalteke bedewleriniň gaýtalanmajak gözelligi, asyrlary aşyp gelýän şöhraty häzirki wagtda döwletleriň arasyndaky medeni diplomatiýany ösdürmekde uly ähmiýete eýe. Çünki sungatda, onda-da janly sungatda halklaryň dostlugyny, ynsanperwer ýörelgeleri rowaçlandyrmakda bahasyna ýetip bolmajak uly güýç bar. Dünýä jemgyýetçiliginiň ünsüni özüne çeken şeýle dabarany gurap, ahalteke bedewleri bilen ýakyndan tanyşmaga döredilen mümkinçilik üçin türkmen tarapyna tüýs ýürekden hoşallyk bildirýäris.
«Watan».